فلسفه قرون وسطی

7,200,000 ریال

مهلت ثبت‌نام
1402/10/18
تاریخ شروع
1402/10/20
استاد
دکتر بهنام اکبری

دوره جامع تاریخ فلسفه غرب

ترم نخست

 

فلسفه قرون وسطی / دکتر بهنام اکبری

در این جلسات به سیر فلسفه در سده‌های میانه از زمان بسته شدن آکادمی، یعنی حدود سال 500 م. تا دوران رنسانس، یعنی حدود سال 1500 م. می‌پردازیم. خواهیم کوشید تا اهمّ آراء فیلسوفان سده‌های میانه و نسبت این آراء با دو بال تمدّن غرب، یعنی یونانیّت و مسیحیت را بیان کنیم، سیر تطوّر این آراء و نسبت آن‌ها را با یکدیگر مشخّص سازیم و نیز روشن کنیم که این آراء نسبت به اندیشۀ یونانی چه چرخشی یافته و بعدها پیوند آن با اندیشۀ مسیحی چگونه فلسفه‌ای را رقم زده که غربِ جدید در رد و قبول آن بروز و ظهور یافته است. شناخت فلسفۀ سده‌میانه باید شناختی مستقیم از آن و نه از لابه‌لای سخنان منتقدان و متفکّران دورۀ جدید باشد. در این شناخت خواهیم دید که نه تنها این دوران سترون نبوده است، بلکه آنچه اندیشۀ فلسفی مغرب‌زمین تلقّی می‌شود تا حد زیادی برخاسته از این دوران بوده و فلسفۀ غربی سیری از یونان به سده‌های میانه و دوران جدید داشته و این اعصار سده‌های گسستِ اندیشۀ غربی نبوده است.

جلسۀ نخست:

  • با محوریت مبانی اندیشۀ یهودی – مسیحی
  • بررسی و تحلیل مبانی یهودیت و مسیحت و نگاهی به قرائت پولسی از مسیحیت (خلقت‌باوری، مسألۀ گناه نخستین، هبوط، شر بودن عالم ماده، تثلیث و غیره)

جلسۀ دوم:

  • با محوریت رابطۀ عقل و وحی و انواع الهیات مسیحی
  • دیونیسیوس مجعول (مبانی مسألۀ وجود در فلسفۀ سده‌های میانه، الهیات سلبی)
  • اوگوستینوس (عقل و ایمان، معرفت‌شناسی اشراقی، مسألۀ شرور)

جلسۀ سوم:

  • با محوریت بنیادگذاری اندیشۀ سده‌های میانه
  • بوئتیوس (بنیادگذاری اندیشۀ غربی، طرح وجودشناسیِ سده‌های میانه و اصطلاحات آن، انتقال اندیشه‌های رواقی به سده‌های میانه، بحث مشیّت الهی و اختیار)
  • نخستین متفکّران مدرسی: آنسلم و آبلار (برهان وجودی، تمایز فلسفه و دین، بحث کلّیات نزد آبلار، فلسفۀ اخلاق آبلار)

جلسۀ چهارم:

  • با محوریت فلسفۀ مدرسی و ارسطویی
  • دانشگاه‌ها، فرق مسکینان (تأسیس دانشگاه‌ها و تأثیرات آن، فِرق مهم مسکینان مسیحی)
  • ورود فلسفۀ اسلامی به غرب لاتینی (تأثیرات ابن‌سینا و ابن‌رشد، بنیادگذاری مابعدالطبیعۀ مدرسی، طرح‌ریزی وجودشناسی سده‌های میانۀ متأخّر، ارسطو و تفسیر او)
  • ارسطوگرایی: آلبرتوس و توماس آکوئینی (تمایز مابعدالطبیعه و علم کلام، معرفت‌شناسی ارسطویی، براهین پسینی وجود خدا، نظریۀ تشابه، وجودشناسیِ متأثّر از ابن‌سینا)

جلسۀ پنجم:

  • با محوریت گرایش افلاطونی – اوگوستینوسی و رازورزی مسیحی
  • نخستین متفکّران غیرارسطویی و نقد ارسطو، بوناونتورا و اندیشۀ او
  • اکهارتوس (رازورزی مسیحی، وحدت وجود، الهیات سلبی، نقد منطق ارسطویی، تفسیر خداوند به مثابه ظلمت)

جلسۀ ششم:

  • با محوریت فلسفۀ سیاسی در سده‌های میانه و اندیشۀ عصر سیمین
  • اوکام (فلسفۀ سیاسی در سده‌های میانۀ متأخّر)
  • واپسین اندیشمندان و رجعت به یونان: سوآرز (تمایز وجود و ماهیت، گرایش‌های ابن‌رشدی و نقد ابن‌سینا، رجعت به ارسطوی یونان، طرح مسألۀ موضوع مابعدالطبیعه)

منابع جهت مطالعه

منابع اصلی:

  • تاریخ فلسفه در قرون وسطی و رنسانس، دکتر محمد ایلخانی، نشر سمت.
  • فلسفۀ قرون وسطی (جلد سوم تاریخ فلسفۀ راتلج)، جان مارنبن، ترجمۀ بهنام اکبری، نشر حکمت.
  • تاریخ فلسفۀ مسیحی در قرون وسطی، اتین ژیلسون، ترجمۀ رضا گندمی نصرآبادی، نشر سمت.

منابع فرعی:

  • متافیزیک بوئتیوس، دکتر محمد ایلخانی، نشر الهام.
  • روح فلسفه در قرون وسطی، اتین ژیلسون، ترجمۀ علیمراد داوودی، انتشارات علمی و فرهنگی.
  • فلسفه و الهیات در سده‌های میانه، گیلیان رزماری اوانز، ترجمۀ بهنام اکبری، نشر دانشگاه ادیان و مذاهب.
  • تاریخ فلسفۀ کاپلستون، جلد 2 و 3، ترجمۀ ابراهیم دادجو، انتشارات علمی و فرهنگی.
  • تاریخ فلسفۀ قرون وسطی و دورۀ تجدد، امیل برهیه، ترجمۀ یحیی مهدوی، نشر خوارزمی.
  • دیباچه‌ای بر فلسفۀ قرون وسطی، فردریک چارلز کاپلستون، ترجمۀ مسعود علیا، نشر ققنوس.
  • فلسفه در قرون وسطی، دکتر کریم مجتهدی، نشر امیرکبیر.

 

ناموجود