تیم پژوهشی و تولید محتوای مؤسسه پژوهشی،آموزشی و مطالعاتی آکادمی شمسه، در نظر دارد در پادکست “رادیو شمسه” در مجموعهای با عنوان “متفکران سده بیستم” ،به بررسی اجمالی آراء و زندگی متفکران تأثیر گذار قرن بیستم بپردازد.
پژوهشگران و نویسندگان : سحر نامور مطلق، مرجان رستمی نیا، راحیل صفوی
گویندگان : سیاوش میرزایی مهر، مرجان رستمی نیا
ضبط، ویرایش و ساخت ویدیو : سیاوش میرزایی مهر
قسمت اول : ژولیا کریستوا
🔹در اولین قسمت از اپیزودهای ویژه “متفکران سده بیستم” رادیو شمسه به آثار و احوال خانم “ژولیا کریستوا” خواهیم پرداخت .ژولیا کریستِوا (زاده ۲۴ ژوئن ۱۹۴۱) فیلسوف، منتقد ادبی، روانکاو، فمینیست و رمان نویس بلغاری-فرانسوی است که از اواسط دهه ۱۹۶۰ در فرانسه زندگی میکند.
نسخه کوتاه تصویری ژولیا کریستوا :
نسخه کامل صوتی ژولیا کریستوا :
قسمت دوم : ژولیا کریستوا و فمینیسم
🔹در قسمت دوم اپیزودهای ویژه متفکرین سده بیستم رادیو شمسه، نظریات ژولیا کریستوا درباره فمینیسم را بررسی کرده ایم . ژولیا کریستوا (زاده ۲۴ ژوئن ۱۹۴۱) فیلسوف، منتقد ادبی، روانکاو، فمینیست و رمان نویس بلغاری-فرانسوی است که از اواسط دهه ۱۹۶۰ در فرانسه زندگی میکند.
نسخه کوتاه تصویری ژولیا کریستوا و فمینیسم:
نسخه کامل صوتی ژولیا کریستوا و فمینیسم :
قسمت سوم : امانوئل لویناس
🔹سومین قسمت از اپیزودهای ویژه متفکرین سده بیستم رادیو شمسه، را به متفکری اختصاص دادیم که در دوران ما بیش از همه به مسأله “دیگری” پرداخته؛ امانوئل لویناس.
لویناس در سال 1906 در خانواده ای از طبقه متوسط در کاوناس، در لیتوانی کنونی در مرز غربی امپراتوری روسیه متولد شد. تحصیلات اولیه لویناس در مدارس سکولار و روسی زبان در کاوناس و خارکیف بود. او سپس به فرانسه رفت و در سال 1923 تحصیلات فلسفی خود را در دانشگاه استراسبورگ و دوستی مادام العمر خود را با فیلسوف فرانسوی موریس بلانشو آغاز کرد.
وی در سال 1928 برای دو ترم تحصیلی به دانشگاه فرایبورگ رفت تا زیر نظر ادموند هوسرل پدیدارشناسی بیاموزد. او همچنین در فرایبورگ با مارتین هایدگر آشنا شد و تحت تاثیر فلسفه او قرار گرفت.
بسیاری بر این باور هستند که بزرگترین چالش قرن 21 درک “دیگری” است. بدون شک لویناس از برجسته ترین فیلسوفان اخلاق قرن بیستم است و هنر او در این است که “دیگری” را در مرکز توجهات قرار داد و به آن ارزشی اخلاقی و دینی بخشید…
نسخه کوتاه تصویری امانوئل لویناس:
نسخه کامل صوتی امانوئل لویناس :
قسمت چهارم : مفهوم دوستی از منظر هانا آرنت
🔹در قسمت چهارم از اپیزودهای ویژه متفکرین سده بیستم رادیو شمسه، مفهوم دوستی را از منظر فیلسوف معاصر خانم “هانا آرنت” بررسی خواهیم کرد.
نوشتن دربارهی دوستی، در زمانهای که سایهی جنگ چنین سرد و سیاه بر جهانِ انسانی گسترده شده است، دشوار اما ضروری است. چرا که در این ظلمتِ فراگیرِ خودکامگی آنچه همواره در تهدید است شأن انسانی است. ..بنابراین هر کوششی در جهت یادآوری مسئولیتِ فردی در قبالِ دیگری و بازآفرینیِ مختصاتِ قلمرو عمومی و تأکید بر اهمیت روابط انسانی، به مثابهی نوری است که بر مفهوم مقاومت تابیده تا جانی دوباره به آن بخشد.
نسخه کوتاه تصویری هانا آرنت:
نسخه کامل صوتی هانا آرنت :
قسمت پنجم : مفهوم تکنولوژی را از منظر مارتین هایدگر
🔹در پنجمین قسمت اپیزودهای ویژه متفکرین سده بیستم رادیو شمسه، مفهوم تکنولوژی را از منظر مارتین هایدگر بررسی خواهیم کرد. او که یکی از معروفترین فیلسوفان قرن بیستم بود، با شیوهای نوین به تفکر درباره وجود و هستی پرداخت و اندیشههایش بر اندیشههای بسیاری از متفکران معاصر از جمله میشل فوکو، ژاک دریدا و گادامر اثرگذار بودهاست.
هایدگر الهیات را از سال ۱۹۰۹ در دانشگاه فرایبورگ آغاز کرد و بعد از آن به فلسفه روی آورد. فعالیت او همواره تحت تأثیر استادش ادموند هوسرل بود. از مهمترین کتابهای او میتوان هستی و زمان ، پرسش تکنولوژی ، در باب اومانیسم، سرآغاز کار هنری و پایان فلسفه اشاره کرد.
نسخه کوتاه تصویری تکنولوژی را از منظر مارتین هایدگر:
نسخه کامل صوتی تکنولوژی را از منظر مارتین هایدگر :
قسمت ششم : ژاک رانسیر؛ هنر و سیاست رهایی بخش(قسمت اول)
🔹در ششمین و هفتمین قسمت از اپیزودهای ویژه متفکرین سده بیستم رادیو شمسه، مفهوم زیبایی شناسی و سیاست را از منظر رانسیر بررسی خواهیم کرد.
ژاک رانسیر متولد 1940 در الجزایر، فیلسوف فرانسوی و استاد بازنشسته دانشگاه سنت دنیس در شهر پاریس است. او هم اکنون استاد فلسفه در مدرسه دانشآموختگان اروپا است. عموما این فیلسوف را در زمره اندیشمندان متعلق به انقلاب ماه می 1968 فرانسه به حساب میآورند.
رانسیر درباره مفهوم استتیک تفکراتی خاص و ویژه دارد. به تعبیر او زیباشناسی از نیمه دوم قرن هجدهم، در پی کنار زدن و برهم ریختن امر حسی و توزیع پیشینِ آن و همچنین جا باز کردن برای امر حسی و نامشهود را دارد . این شرح و این توضیح شبیه به برداشت رانسیر از مقوله سیاست است. سیاست از دیدگاه رانسیر به معنای تمرین قدرت یا تلاش برای کسب آن نیست، بلکه پیش از هر چیز به معنای برهم زننده نظم اجتماعی مستقر در جامعه، آنهم به دست گروه یا طبقهای است که جایگاهی در این نظم ندارند.
لازم به ذکر است که مطالب این قسمت با عنوان “هنر و سیاست رهایی بخش ” از آخرین فصل کتاب “هنر از دریچه نظریه؛ درسگفتارهایی پیرامون نظریه و نقد در هنر” انتخاب شده .این کتاب تالیف مهدی انصاری است و توسط انتشارات روزبهان به چاپ رسیده است .
نسخه کوتاه تصویری ژاک رانسیر (قسمت اول):
نسخه کامل صوتی ژاک رانسیر (قسمت اول) :
قسمت هفتم : ژاک رانسیر؛ هنر و سیاست رهایی بخش(قسمت دوم)
نسخه کامل صوتی ژاک رانسیر (قسمت دوم) :
قسمت هشتم : لیوتار؛ به چالش کشیدن کلان روایتها
🔹در هشتمین قسمت از اپیزودهای ویژه متفکرین سده بیستم رادیو شمسه، آراء لیوتار، فیلسوف معاصر فرانسوی را بررسی خواهیم کرد.
ژان فرانسوا لیوتار در 10 آگوست 1924 در شهر ورسای متولد شد. او از پیشگامان پست مدرنیسم در جهان به شمار میرود. لیوتار در رشته فلسفه در دانشگاه سوربن شروع به تحصیل کرد و در آنجا با ژیل دلوز آشنا شد. از سال ۱۹۵۲ به تدریس فلسفه در مدرسه پسرانهای در کنستانتین در بخش اشغالی فرانسه در شرق الجزایر پرداخت. او آثار مارکس را مورد مطالعه قرار داد و در نهایت اعتقادش به مشروعیت مارکسیسم به عنوان نظریهای جامع را از دست داد و به مطالعه و نگارش فلسفه بازگشت.
از سال 1959 تا 1966 استادیار دانشگاه سوربن بود. او به سمینارهای روانکاوِ رادیکال “ژاک لکان” علاقه داشت. انتشار کتاب “وضعیت پست مدرن” که آن را برای حکومت کبک کانادا نوشته بود در 1979 به شهرت او بعدی جهانی داد. او در دانشگاههای متعددی از جمله کالیفرنیا، برکلی و مونترال کانادا تدریس کرده است.
نوشتههای او حول محور سیاست، آزادی و عدالت است. توجه او معطوف به مسائل اجتماعی و اخلاقی است. فیلسوفی سیاسی است که به شیوههای سازماندهی و کنترل زندگیهای ما به وسیله جوامع توجه ویژهای دارد. او تلاشهای زیادی در جهت واکاوی علل سیاستهای انقلابی کرد. او پسامدرن را دوران مدرن به انضمام بحرانهایش میداند و میافزود پستمدرن شرایط و موقعیتی است که عقل و علم دیگر نجاتدهنده بشر نیستند.
نسخه کوتاه تصویری ژان فرانسوا لیوتار:
نسخه کامل صوتی ژان فرانسوا لیوتار :
قسمت نهم : میشل فوکو
🔹در نهمین قسمت از اپیزودهای ویژه متفکرین سده بیستم رادیو شمسه، احوال و آثار میشل فوکو، فیلسوف معاصر فرانسوی را بررسی خواهیم کرد.
میشل فوکو در ۱۹۲۶ میلادی در پوآیته، یکی از شهرهای فرانسه به دنیا آمد. سالهای تحصیل فوکو در پوایته مصادف بود با سالهای اشغال کشور فرانسه توسط آلمان.او سالهای جوانی متلاطمی داشت که بخشی از آن را در آسایشگاه روانی گذراند. در آنجا بود که با لوئی آلتوسر آشنا شد.
فوکو در سال ۱۹۴۵، درست پس از پایان جنگ جهانی دوم، به پاریس نقل مکان کرد تا در مدرسه عالی «اِکول نرمال سوپریر» تحصیل فلسفه را آغاز کند، در آنجا موریس مرلوپونتی جزو مهمترین اساتید او محسوب میشد.
در دهه ۱۹۵۰، فوکو بیشتر وقت خود را صرف مطالعهی آثار فیلسوفان آلمانی مثل هایدگر و نیچه کرد و بعدها اندیشههای این دو فیلسوف، انعکاس و بازتاب زیادی در آثار خود فوکو پیدا کردند…
میشل فوکو به خاطر ارائه نظریات عمیق و دیدگاه انقلابی دربارهٔ جامعه، سیاست و تاریخ از سرشناسترین متفکران قرن بیستم و همچنین جزو رهبران نظری پساساختارگرایی محسوب میشود.
نسخه کوتاه تصویری میشل فوکو:
نسخه کامل صوتی میشل فوکو :
قسمت دهم : ژان پل سارتر
🔹در دهمین قسمت از اپیزودهای ویژه متفکرین سده بیستم رادیو شمسه، احوال و آثار ژان پل سارتر، فیلسوف معاصر فرانسوی را بررسی خواهیم کرد.
ژان پل سارتر فیلسوف اگزیستانسیالیست، رماننویس، نمایشنامهنویس و منتقد فرانسوی و از برترین چهرههای فلسفی و ادبی سده بیستم به شمار میرود که کتابهای فلسفی و ادبی او تاثیری ژرف بر روشنفکران دهههای بعد گذاشته است.
سارتر در پاریس به دنیا آمد. پدرش «ژان باپتیست سارتر» افسر نیروی دریایی فرانسه بود و مادرش «آنه ماری شوایتزر» دخترعموی آلبرت شوایتزر، پزشک برنده جایزه صلح نوبل بود. پانزده ماهه بود که پدرش به علت بیماری از دنیا رفت. پس از آن مادرش نزد والدینش در مودون بازگشت و ژان در خانه زیر نظر پدربزرگش شارل شوایتزر، و چند معلم خصوصی دیگر تربیت شد و در خردسالی خواندن و نوشتن (فرانسه و آلمانی) را فراگرفت. در کودکی چشم راستش دچار آب مروارید شد و قدرت بینایاش را از دست داد.
سارتر در سال ۱۹۲۰، به یک مدرسه شبانهروزی در پاریس فرستاده شد و در سال ۱۹۲۲ موفق به گرفتن دیپلم شد. او پس از اتمام تحصیلات در برخی دبیرستانهای فرانسه به تدریس فلسفه پرداخت. و برای کامل شدن تحقیقاتش در زمینه فلسفه پدیدارشناسی هوسرل با استفاده از یک بورس تحصیلی به آلمان رفت و در برلین به ادامه تحصیل پرداخت. در آنجا بود که آشنایی عمیق تری با آثار فیلسوفان بزرگی همچون مارتین هایدگر (فلسفه اصالت وجود یا اگزیستانسیالیسم) و ادموند هوسرل (فلسفه پدیدارشناسی) پیدا کرد. اما پس از چندی تاب تحمل حکومت آلمان نازی را نیاورد، به پاریس برگشت و کار تدریس فلسفه را دنبال کرد.
ژان پل سارتر، بهعنوان روشنفکری فعال از نظر سیاسی شناخته میشد. سارتر از طرفداران کمونیسم بود، هرچند که هرگز بهطور رسمی به عضویت حزب کمونیست فرانسه درنیامد. وی بیشتر عمر خویش را صرف مطابقت دادن ایدههای اگزیستانسیالیستیاش کرد. این متفکر معاصر معتقد بود که انسان باید خود سرنوشتاش را تعیین کند…
نسخه کوتاه تصویری ژان پل سارتر:
نسخه کامل صوتی ژان پل سارتر :
قسمت یازدهم : هانس گئورگ گادامر
🔹در یازدهمین قسمت از اپیزودهای ویژه متفکرین سده بیستم رادیو شمسه، احوال و آثار هانس گئورگ گادامر، فیلسوف معاصر آلمانی را بررسی خواهیم کرد.
هانس گئورگ گادامر 11 فوریهی سال 1900 در ماربورگ در جنوب آلمان به دنیا آمد و در برسلاو شهری در لهستان امروزی بزرگ شد.
گادامر تحصیلات اولیهی دانشگاهی را در 1918 در برسلاو آغاز کرد و پس از مدتی به ماربورگ رفت. او به مطالعات خود ادامه داد و با پایاننامهای با موضوع گفتوگوهای افلاطون، موفق به کسب مدرک دکتری شد.
اساتید اولیهی گادامر در فلسفه پل ناتورپ و نیکولای هارتمن بودند. اما این مارتین هایدگر بود که مهمترین و ماندگارترین اثر را روی تفکر و رشد فلسفی او گذاشت.
هانس گئورگ گادامر تا 1968 و زمان بازنشستگیاش، در هایدلبرگ باقی ماند و گروه فلسفهی آن دانشگاه را به یکی از قویترین گروههای فلسفه تبدیل کرد. پس از بازنشستگی نیز به تدریس و ایراد سخنرانی در مجامع مختلف پرداخت. از میان برجستهترین آثار وی میتوان به «حقیقت و روش»، «هرمنوتیک فلسفی» و «دیالکتیک هگل» اشاره کرد.
نسخه کوتاه تصویری هانس گئورگ گادامر:
نسخه کامل صوتی هانس گئورگ گادامر :
قسمت دوازدهم : ادوارد سعید
🔹در دوازدهمین قسمت از اپیزودهای ویژه متفکرین سده بیستم رادیو شمسه، احوال و آثار ادوارد سعید، فیلسوف معاصر فلسطینی – آمریکایی را بررسی خواهیم کرد.
ادوارد سعید در یکم نوامبر سال ۱۹۳۵ میلادی در قدس متولد شد. او نظریه پرداز ادبی، منتقد فرهنگی و فعال سیاسی فلسطینی – آمریکایی بود. سعید خود را یک مسیحی احاطه شده توسط فرهنگ اسلامی میخواند و تا ۱۲ سالگی گاهی در قدس و گاهی در قاهره به سر میبرد. در حالی که در سال ۱۹۴۷ در آکادمی سن ژرژ بیت المقدس پذیرفته شده بود به سبب تاسیس دولت اسرائیل و آغاز درگیری و تنشها به همراه خانواده به قاهره مهاجرت کرد و سپس رهسپار آمریکا شد.
سعید برای ادامه تحصیل به مدرسه مونتهارمون آمریکا رفت و سپس مدرک کارشناسی خود را در سال ۱۹۵۵ از دانشگاه پرینستون دریافت کرد. در همین سال، برای ادامه تحصیل وارد دانشگاه هاروارد شد و در سال ۱۹۶۴ مدرک دکتری خود را در رشته ادبیات تطبیقی دریافت کرد و در دانشگاه کلمبیا به عنوان استاد زبان انگلیسی و ادبیات تطبیقی مشغول به تدریس شد.
سه اثر مهم ادوارد سعید “مسئله فلسطین”، “شرقشناسی” و “اسلام رسانهها” ست. از بین کتاب های او “شرقشناسی”، “فراتر از واپسین آسمان”، “نقش روشنفکر”، “بی در کجا”، “فرهنگ و امپریالیسم”، “فروید و غیراروپاییها” به فارسی ترجمه شده است. سعید به عنوان یکی از بنیانگذاران نظریه پسااستعماری شناخته میشود و عمده شهرتش را مدیون کتاب شرق شناسی است که مورد تحسین و توجه دنیای آکادمیک و حوزه عمومی قرار گرفت و در مجامع علمی با این کتاب شناخته شد.
نسخه کوتاه تصویری ادوارد سعید:
نسخه کامل صوتی ادوارد سعید :
قسمت سیزدهم : زیگموند فروید
🔹در اپیزود سیزدهم مجموعه متفکرین سده بیستم به زیگموند فروید میپردازیم و با نظریات بنیادین و انقلابی این روانکاو بزرگ آشنا میشویم. از تفسیر رویاها تا ساختار روان، از تمایلات سرکوبشده تا رواننژندیها مباحثی هستند که در این اپیزود میشنوید.
این پادکست فرصتی است تا به تأملی عمیقتر در مورد طبیعت انسان بپردازیم و فهم بهتری از نیروهای ناپیدای ذهن خود بیابیم. این اپیزود برای تمامی علاقهمندان به روانشناسی، فلسفه و هنر مناسب است.
نسخه کوتاه تصویری زیگموند فروید:
نسخه کامل صوتی زیگموند فروید :
قسمت چهاردهم : کارل گوستاو یونگ
🔹در چهاردهمین اپیزود از مجموعه «متفکران سده بیستم»، به تحلیل و بررسی آثار و احوال کارل گوستاو یونگ پرداختهایم. در این قسمت، به مفاهیم کلیدی همچون ناخودآگاه جمعی، کهنالگوها و تأثیرات آنها در رفتار فردی و اجتماعی پرداخته میشود.
همچنین، به بررسی مفاهیم روانشناختی مهمی مانند «پرسونا»، «سایه»، «آنیما» و «آنیمنوس» که نقش حیاتی در تعاملات اجتماعی و خودآگاهی ایفا میکنند، اشاره خواهیم کرد. در کنار این، رابطه پیچیده یونگ با فروید و چگونگی تأثیرات زندگی شخصی او بر نظریات روانشناسیاش مورد بحث قرار خواهد گرفت. مفاهیمی که نه تنها در اسطورهها، بلکه در زندگی روزمره ما نیز تاثیر گذارند.
نسخه کوتاه تصویری کارل گوستاو یونگ:
نسخه کامل صوتی کارل گوستاو یونگ :
قسمت پانزدهم : گابریل مارسل
🔹آیا میتوان امیدوار ماند وقتی هیچ دلیل منطقی باقی نمانده؟
در پانزدهمین اپیزود از مجموعه «متفکران سده بیستم»، به زندگی، اندیشهها و آثار گابریل مارسل فیلسوف فرانسوی و موسیقیدان معاصر میپردازیم. در این قسمت، به مفاهیم کلیدی فلسفه مارسل همچون «امید»، «راز هستی»، و تفاوت میان «بودن» و «داشتن» اشاره خواهیم کرد؛ مفاهیمی که در زوایای تاریک تاریخ و تجربیات فردی، روشنایی و معنا میآفرینند. در ادامه از زندگی، موسیقی و فلسفه مارسل میگوییم، از تجربههای شخصی او در روزهای جنگ و مفهوم «انسان سالک» که بهجای انزوا، به مشارکت و همراهی میرسد. امیدی فعال و جمعی که در سختترین روزها معنا پیدا میکند.