اسطوره‌سرا

اسطوره شناسی: نگرش و کنش

برنامۀ کلاس‌های اسطوره سرای موسسه پژوهشی، آموزشی و مطالعاتی آکادمی شمسه

زیر نظر دکتر بهمن نامور مطلق

ثبت نام آنلاین با تخفیف 

عنوان کلاس

استادتعداد جلساتروز و ساعتتاریخ شروع
اساطیر ایرانی

“ازآفرینش گیتیانه تا پایان جهان”

دکترابوالقاسم اسماعیل پور10 جلسه 2 ساعته
20 ساعت
پنج شنبه
11 – 9

1401/05/27

کارگاه تحلیل متون نمایشی و ادبی روش تحلیل:

“تزئین اسطوره‌­ای (اسطوره-نقد، اسطوره-تحلیل)”

دکترعلی عباسی10 جلسه 2 ساعته
20 ساعت
پنج شنبه
13 – 11
1401/05/27
رویکردهای نقد اسطوره‌ای (2)دکتربهمن نامور مطلق10 جلسه 2 ساعته
20 ساعت
پنج شنبه
15 – 13

1401/05/27

طول دوره : 2ماه و نیم

تعداد جلسات: 30 جلسه
  • جلسه معارفه و آشنایی با رویکرد کلی کلاس های اسطوره سرا روز پنجشنبه 20 مرداد ماه ساعت 9:30 لغایت 12:30 با حضور دکتر بهمن نامور مطلق و دکتر مهدی انصاری برگزار می‌گردد.
  • کلاس ها به صورت آنلاین برگزار می‌گردد.
  • در پایان هر ترم به شرکت کنندگان گواهی معتبر اعطاء می‌گردد. (اعطاء گواهی منوط به تسویه کامل و ارائه مدارک می‌باشد.)

 

ثبت نام آنلاین با تخفیف 

سرفصل کلاس‌های اسطوره سرا مؤسسه پژوهشی، آموزشی و مطالعاتی آکادمی شمسه

 

  • اساطیر ایرانی (از آفرینش گیتیانه تا پایان جهان)

جلسه اول : اسطورۀ آفرینش: سه هزارۀ سوم: گیومرد، مشی و مشیانه

جلسه دوم : پیشدادیان، خاستگاه اوستایی کیومرث ، هوشنگ و جمشید

جلسه سوم: سه هزارۀ پیشدادیان تا عصر کیخسرو و تطبیق آن با سه هزارۀ شاهنامه

جلسه چهارم: گذار از اسطوره به حماسه

جلسه پنجم: اسطورۀ فریدون، منوچهر، آرش کمانگیر

جلسه ششم : اسطورۀ گرشاسب و خاندان زال و رستم

جلسه هفتم: کیانیان، خاستگاه اوستایی، اسطوره کیکاوس

جلسه هشتم: خاستگاه اوستایی اسطوره سیاوش، کیخسرو و گشتاسب

جلسه نهم:سه هزارۀ چهارم، زرتشت، پشوتن و بهرام ورجاوند

جلسه دهم : اسطوره پایان جهان، اوشیدر، اوشیدرماه، سوشیانس

 

  • کارگاه تحلیل متون نمایشی و ادبی روش تحلیل: “تزئین اسطوره­ای (اسطوره-نقد، اسطوره-تحلیل)”

اسطوره نقد و اسطوره-تحلیل تلاش دارند تا نشان دهند کدام انسجام‌های درونی و ژرفی هستند که الگوهای اسطوره‌ای را به یک متن هنری تحمیل می­‌کنند و اختصاص می‌دهند. یک اسطوره یا چندین اسطوره ثبت‌شده در یک متن تزیین اسطوره‌ای متن را تشکیل می‌دهند و ساختار بنیادین تخیلی و نحوی یک اثر هنری را درست می­‌کنند.

این اسطوره‌ها نه فقط موتور به حرکت درآورنده اثر هستند بلکه ابزاری را فراهم می‌آورند که به کمک آن کلیت اثر هنری (ادبی، نمایشی) در هر خوانشی با تمام چیزهایی که هم درونی‌ترین و هم جهانی‌ترین است ارتباط برقرار کند و آن‌ها را لمس کند. اسطوره‌ها به‌واسطۀ ویژگی‌های خاصی که مشخص‌کننده آنهاست در متن داخل می‌شوند (برای نمونه آن صحنه خاص، آن وضعیت، آن ویژگی قهرمان و غیره) که ژیلبردوران این ویژگی‌ها را واحد اسطوره‌ها یا میتم‌ها[1] می‌نامد.

میتم­‌ها کوچک‌ترین واحد گفتمانی را که از بُعد اسطوره‌ای دارای دلالت معنایی است مشخص می‌سازند که برای شناسایی این واحدهای کوچک به دنبال تکرار صحنه­‌های اسطوره‌­ای در یک اثر هنری هستیم. وانگهی، اسطوره فقط به‌وسیله شماری محدود از واحد اسطوره‌ها یا میتم‌هایش می‌تواند غالباً در ساختار متنی داخل شود. تشخیص و هویت یک الگوی اسطوره‌ای وقتی رخ می‌دهد که تعدادی از واحد اسطوره‌ها به‌صورت آماری به حد نصاب رسیده باشند.

برای این‌که یک اسطوره یا آن اسطوره حاضر شود، باید و کافی است که آن کنش ادبی، آن مکان یا آن شخصیت‌های ادبی شباهت‌های تکرارشونده را با یک مکان اسطوره‌ای، با یک شخصیت اسطوره‌ای، و به خصوص، تاکید می­‌کنیم، با یک کنش اسطوره‌ای ارائه دهند. به‌هیچ وجه احتیاج نیست که شخصیت‌های اصلی و سنتی اسطوره نام برده شوند. به این معنی که، برای تشخیص یک اسطوره پنهان، باید بیشتر به کنش‌ها و ویژگی‌های شخصیت‌های داستانی اشاره کرد و کمتر به ذکر صریح و روشن از خدایگان یا نام بردن از قهرمانان اسطوره‌ای. و درست، در همین لحظه است که رابطه اسطوره و روایت هویدا می‌­شود: یافتن کنش اسطوره‌­ای که ذات هر روایت و هر اسطوره­‌ای است.

به کمک رویکرد اسطوره-نقد و اسطوره-تحلیل (تزئین اسطوره­ای)، هدف از این کارگاه آموزش دانش­‌پژوهان به یک خوانش روش­مند به کمک نمادها و نه نشانه­‌ها از متون ادبی و نمایشی است. دانش­‌پژوهان در این کارگاه با یک رویکرد علمی در حوزۀ اسطوره آشنا خواهند شد. به همین دلیل شناخت ساختار اسطوره‌­ای یک اثر بسیار مهم است. این ساختار اسطوره نشان دهنده هویت متن است. هویت هر متن در تزئین اسطوره­ای (میتم‌­ها) و در نحو ساختاری آن است. هر هنرمندی در هنگام کشف، با نگاه ایرانی، و خلق، با نگاه دیگر فرهنگ‌­ها، حداقل از یک یا تعدادی محدود از این میتم‌­ها تاثیر می­پذیرد و اثر هنری خود را متجلی می­کند. ضمن این­که باید به خاطر داشت که این میتم‌­ها باید متعلق به فرهنگ خود تولید کننده اثر باشد. زیرا بر این باوریم که یک هنرمند، به عنوان نمونه هنرمند ایرانی، به دلیل فقدان گفتمان غرب نمی­‌تواند از آن اسطوره‌­ها الهام بگیرد. به شکل کوتاه، این کارگاه توانایی یافتن این میتم‌ها را فراهم می‌­کند. وانگهی، برای یافتن این تزئین‌­های اسطوره‌­ای در متن نمایشی یا ادبی، باید میتم‌­های آغازین این اسطوره‌ها را شناخت. به دلیل همین، آموزش شناخت اساطیر یونان به شکل یک نظام منسجم و ساختارمند در این کلاس‌ها ضروری است. با بررسی داستان­‌های کوتاه، سکانس‌­های منحصر به فرد اسطوره‌­ای در تعدادی از فیلم­‌های مطرح، آگهی­‌های کوتاه تبلیغاتی، این رویکرد را (یعنی تزئین اسطوره ای … ) به شکل عملی نشان خواهیم‌داد. و در ادامه ارتباط این رویکرد را با نحو تخیل و ساختارهای تخیل یا خیال­‌پردازی نشان خواهیم. و در انتها، این کارگاه تلاش دارد به پرسش‌­ها و موارد زیر بپردازد:

اهمیت اسطوره کدام است؟ تعریف اسطوره کدام است؟ شباهت­‌های اسطوره و روایت کدام است؟ چرا تصویر و نماد پایه و بنیان اسطوره­‌ها را تشکیل می­دهند و نشانه‌­ها نقش مهمی در این روایت­‌های اسطوره‌­ای ندارند؟ چرا نشانه‌­ها نمی­‌توانند در اسطوره­‌های ناب حضور داشته باشند؟ براین اساس، تفاوت بنیادین بین نماد و نشانه کدام است؟ چرا رویکرد ساختارگرایی، و نشانه­‌شناسی توانایی رمزگشایی نماد را ندارند و در ادامه توانایی یافتن معنای پویا و گفتمانی اسطوره را ندارند، در صورتی­که این دو رویکرد معنای یخزده و مکانیکی اسطوره را نشان می­‌دهند؟

2- سه نوع یا سه تیپ اصلی اسطوره غرب کدام است و چگونه در آثار هنری و ادبی دیده می‌­شود؟

الف- تیپ اسطوره‌­ای عدالت و نظم (هرکول نماینده آن)،

ب- تیپ اسطوره‌­ای …؛

ج- تیپ اسطوره­‌ای …

3- ساختار هرمی اسطوره یونان چگونه تولید معنا می‌­کند و چگونه در آثار هنری و ادبی نشان داده می­‌شود؟

الف. معرفی و تحلیل اسطوره آفرینش جهان از منظر فلسفه یونان.

ب. تحلیل چگونگی حرکت از بی نظمی کامل به نظم کامل.

ج. حضور یک ساختار سلسله مراتبی در تقسیم قدرت در اسطوره یونان:

د. معرفی نسل اول، نسل دوم و نسل سوم خدایگان یونانی وارتباط آنان با آثار هنری.

ر. اهمیت سه جنگ بزرگ زئوس (تیتانو ماشی، ژیگانو ماشی و جنگ با تیفون) در آثار هنری کدام است؟

س. تحلیل چهار مجازات بزرگ و مهم زئوس علیه کسانی که بر او شورش کردند: اطلس، ایگزگون، سیزیف، آکلِپیوس.

ش. چگونگی گذر از آسمان المپ به زمین. اهمیت بنیادین پرومته در این عبور و اهمیت و جایگاه پرومته در فلسفه انسان­گرایی غرب کدام است؟

ص. اهمیت جنگ تروا کدام است؟ چرا نقشه جنگ تروا در کوه المپ و بوسیله زئوس برای انسان­ها کشیده شد و چرا در ادامه این جنگ، زئوس از اولیس، فناپذیر و میرا، می­‌ترسد.

 

  • رویکردهای نقد اسطوره‌ای (2)

رویکردهای اسطوره شناختی برای رمزگشایی از اسطوره ها لازم و ضروری هستند بخصوص اگر کسی خواسته باشد با نگرشی علمی و روشمند به مطالعه و شناخت اسطوره ها و به طور کلی متن‌های ادبی-هنری بپردازد. در ترم نخست به رویکردهای قرن نوزده و تا نیمه قرن بیستم پرداخته شد. در این ترم رویکردهای مهم باقیمانده مطالعه خواهند شد که عناوین آن عبارتند از:

  • نگاه کلان به رویکردهای اسطوره‌شناختی
  • «اسطوره-گونه شناسی» نورتروپ فرای
  • «رمز کل» نورتروپ فرای
  • «روان سنجی» شارل مورون
  • «اسطوره‌سنجی1» ژیلبر دوران
  • «اسطوره‌سنجی2» پیر برونل
  • «اسطوره‌کاوی1» دنی دو روژمون
  • «اسطوره‌کاوی2» ژیلبر دوران
  • «اسطوره‌کاوی3» پیر سولیه
  • «اسطوره‌کاوی4» میشل کازونو

چنانچه ملاحظه می شود این دوره با گذر از نظریه های نورتروپ فرای بر روی دو کلان رویکرد اسطوره‌شناسی یعنی اسطوره سنجی و اسطوره کاوی تاکید می شود. توصیه می شود اسطوره پژوهان برای آمادگی بیشتر و همراهی بهتر  کتاب‌های مرتبط را مطالعه کنند که برخی از آنها عبارتند از: «درآمدی بر اسطوره شناسی» (بهمن نامور مطلق)، «اسطوره شناسی نورتروپ فرای» (بهمن نامور مطلق)، «اسطوره های عشق» (دنی دو روژمون برگردان جلال ستاری)، «ساختارهای نظام تخیل از منظر ژیلبر دوران» (علی عباسی).

 

[1]. mythèmes

 

 

شهریه کل:1.800.000 تومان

نحوه پرداخت شهریه

پیش پرداخت: 600.000 هزار تومان

قسط اول: 10 شهریورماه

قسط دوم: 7 مهرماه

دوستانی که در ترم گذشته کلاس های اسطوره سرا شرکت نموده اند، از  200 هزار تومان تخفیف برخوردار می‌گردند.

متقاضیانی که شهریه خود را در هنگام ثبت نام کامل پرداخت نمایند، می‌توانند از 100 هزار تومان تخفیف بهره مند گردند.

 

ثبت نام آنلاین با تخفیف 

به وبسایت آکادمی شمسه خوش آمدید
Send via WhatsApp